Firestop là gì? Xử lý lỗ xuyên tường, xuyên sàn chống cháy đúng kỹ thuật
Firestop không phải một lớp keo trám cho đẹp. Đó là một hệ giải pháp đồng bộ giữa kết cấu, vật xuyên, khe hở, vật liệu chèn và chiều sâu thi công nhằm duy trì khả năng ngăn cháy của tường hoặc sàn.
Một bức tường ngăn cháy có thể được thi công đúng, nhưng chỉ cần nhóm cơ điện khoan thêm lỗ kéo cáp rồi lấp tạm bằng vữa, ranh giới bảo vệ đã xuất hiện điểm yếu. Khói nóng, lửa và khí độc không cần một khoảng mở lớn; chúng tìm đường qua khe quanh ống, bó cáp hoặc mối nối chưa được xử lý.
Đó là lý do firestop phải được hiểu như một hệ thống hoàn chỉnh, không phải tên gọi chung của tuýp keo chống cháy.
Một hệ firestop gồm những gì?
Muốn chọn đúng cấu hình, cần nhận diện đồng thời năm thành phần: loại tường hoặc sàn, vật xuyên, kích thước lỗ mở, khoảng hở quanh vật xuyên và vật liệu bịt kín. Thay đổi một yếu tố có thể làm phương án ban đầu không còn phù hợp.
- Kết cấu nền
- Tường bê tông, sàn bê tông, vách thạch cao chịu lửa có cấu tạo và khả năng neo giữ khác nhau.
- Vật xuyên
- Ống thép, ống nhựa, cáp đơn, bó cáp, thang cáp hoặc ống gió phản ứng khác nhau khi gặp nhiệt.
- Vật liệu hệ thống
- Có thể gồm bông khoáng, keo, vữa chuyên dụng, vòng cổ trương nở, gối chèn hoặc mô-đun tháo lắp.
- Chi tiết thi công
- Chiều sâu chèn, độ dày lớp trám, vị trí hai mặt và khoảng hở phải theo cấu hình đã được đánh giá.
Vì sao trám vữa thông thường chưa đủ?
Vữa có thể che kín bề mặt nhưng không mặc định xử lý được chuyển vị, co ngót, cáp bổ sung hoặc ống nhựa nóng chảy. Với ống nhựa, khi thân ống biến mất trong đám cháy, một lỗ rỗng có thể hình thành; cấu hình phù hợp thường cần thành phần trương nở để bóp kín khoảng mở. Với bó cáp, khe nhỏ xen giữa các sợi lại là đường truyền khói khó nhìn thấy.
Nguyên tắc dễ nhớ: không mua vật liệu trước rồi tìm chỗ dùng. Hãy xác định điều kiện lỗ xuyên, sau đó chọn đúng hệ đã được kiểm chứng cho điều kiện ấy.
Quy trình tại công trường: đi từ bản vẽ đến nhãn hoàn thành
- Đánh mã vị trí: đánh dấu từng lỗ xuyên trên bản vẽ hoặc mô hình, liên kết với khu vực và cao độ.
- Chụp hiện trạng: ghi loại vật xuyên, kích thước, khoảng hở và tình trạng bề mặt trước khi bịt.
- Chốt cấu hình: đối chiếu tài liệu kỹ thuật, giới hạn áp dụng và yêu cầu của hồ sơ thiết kế.
- Chuẩn bị lỗ mở: làm sạch bụi, dầu, phần vữa rời; sắp xếp cáp để vật liệu tiếp cận được các khe.
- Thi công đủ chiều sâu: lắp vật liệu nền và lớp trám theo đúng thứ tự, không chỉ phủ một màng mỏng ngoài mặt.
- Kiểm tra độc lập: đo lại kích thước, quan sát hai phía nếu cấu hình yêu cầu, chụp ảnh và ghi nhận người thi công.
- Gắn nhãn: thể hiện mã vị trí, ngày thực hiện, hệ vật liệu và đơn vị chịu trách nhiệm để thuận tiện bảo trì.
Bốn dấu hiệu cần yêu cầu làm lại
- Keo chỉ bám lên bụi hoặc sơn bong, có khe tách khỏi thành lỗ.
- Bông chèn hở, chiều sâu không đều hoặc bị nhét bằng vật liệu không xác định.
- Bó cáp quá chặt khiến vật liệu không lấp được khe bên trong.
- Ống/cáp được bổ sung sau nghiệm thu nhưng không cập nhật cấu hình firestop.
Hồ sơ bàn giao nên nhìn thấy được lịch sử
Mỗi vị trí nên có ảnh trước, trong và sau thi công; mã hệ áp dụng; tên vật liệu; lô sản xuất; bản vẽ đánh dấu; biên bản kiểm tra và hướng dẫn khi cần mở lại. Cách quản lý này đặc biệt có giá trị ở phòng điện, phòng máy, trục kỹ thuật và nhà xưởng thường xuyên thay dây chuyền.
Khi cải tạo, tuyệt đối không dùng tuốc nơ vít xuyên qua lớp trám rồi để nguyên. Vị trí đã mở phải được phục hồi bằng vật liệu tương thích và ghi lại thay đổi. Firestop chỉ đáng tin khi được quản lý suốt vòng đời công trình.
Xem thêm cách bảo trì cửa chống cháy hoặc gửi bản vẽ để An Nhiên khảo sát hệ ngăn cháy.
Tham khảo: hướng dẫn hệ firestop của UL Solutions và QCVN 06:2022/BXD, Sửa đổi 1:2023. Cấu hình thực tế phải theo hồ sơ được phê duyệt và tài liệu của hệ vật liệu.