Phân khoang cháy cho nhà xưởng và nhà cao tầng: Bố trí ranh giới thế nào?
Phân khoang cháy là bài toán giữ đám cháy trong một phạm vi kiểm soát, bảo vệ đường thoát nạn và tạo thời gian cho lực lượng ứng cứu. Muốn làm đúng phải đọc mặt bằng như một chuỗi ranh giới liên tục.
Hãy lấy bút đỏ vẽ quanh một khoang cháy trên mặt bằng. Đường bút phải khép kín: đi qua tường, chuyển xuống sàn, vòng quanh trục kỹ thuật và trở lại điểm xuất phát. Nếu nét vẽ bị đứt ở cửa, ống gió, khe kết cấu hay lỗ cáp, ngoài hiện trường ranh giới ấy cũng có thể bị đứt.
Cách nhìn này giúp chủ đầu tư tránh một hiểu nhầm phổ biến: xây một bức tường chịu lửa chưa đồng nghĩa đã tạo được khoang cháy.
Bắt đầu từ mục tiêu, không bắt đầu từ vật liệu
Thiết kế cần trả lời ba câu hỏi trước: cần hạn chế cháy lan giữa những khu vực nào, tuyến thoát nạn nào phải được bảo vệ và hệ thống kỹ thuật nào bắt buộc đi xuyên ranh giới. Từ đó mới xác định cấu tạo tường, sàn, cửa, kính, damper, firestop và các điểm nối.
| Câu hỏi trên bản vẽ | Điều phải kiểm tra ngoài hiện trường |
|---|---|
| Ranh giới chạy đến đâu? | Tường có lên sát sàn/mái phía trên hay dừng ở trần giả |
| Có lối đi qua không? | Cửa đúng cấu hình, tự đóng và không bị chèn mở |
| Có tuyến MEP xuyên qua không? | Lỗ cáp, ống, máng và khe được xử lý đồng bộ |
| Có ống gió cắt ranh giới không? | Đúng loại damper, chiều lắp, khoảng hở và cửa thăm |
| Có khe chuyển vị không? | Giải pháp khe chịu được chuyển động dự kiến |
Nhà xưởng: tải cháy thay đổi nhanh hơn bản vẽ
Một xưởng ban đầu dùng để lắp ráp có thể trở thành nơi chứa bao bì, nhựa hoặc dung môi sau vài năm. Kệ hàng được nâng cao; vách panel dựng thêm; dây chuyền xuyên qua tường; cửa mở rộng để xe nâng đi lại. Những thay đổi này làm giả thiết phân khoang ban đầu mất hiệu lực dù hồ sơ vẫn còn nguyên.
Vì vậy việc rà soát nên gắn với thay đổi công năng và tải cháy. Trước mỗi đợt cải tạo, đội vận hành cần cung cấp sơ đồ hàng hóa, chiều cao lưu trữ, tuyến xe nâng và các vị trí MEP mới cho đơn vị thiết kế.
Nhà cao tầng: bảo vệ đường sống của tòa nhà
Ở công trình nhiều tầng, buồng thang, sảnh đệm, trục đứng và phòng kỹ thuật tạo thành mạng lưới liên quan chặt chẽ. Một khe hở trong trục cáp có thể đưa khói lên nhiều tầng; cửa buồng thang không tự đóng có thể làm mất môi trường thoát nạn; damper bị che sau trần khiến việc bảo trì gần như bất khả thi.
Thiết kế tốt không chỉ chỉ ra giới hạn chịu lửa. Nó còn phải để lại không gian tiếp cận, phương án kiểm tra và logic liên động để các bộ phận tiếp tục hoạt động sau bàn giao.
Cuộc kiểm tra bằng “đường bút đỏ”
Có thể tổ chức buổi rà soát liên ngành ngay trên bản vẽ:
- Kiến trúc xác nhận tường, cửa, kính và tuyến thoát.
- Kết cấu chỉ ra khe, mối nối và vị trí không được khoan cắt.
- Cơ điện tô toàn bộ tuyến ống, cáp và ống gió đi qua ranh giới.
- Đơn vị PCCC gắn mã cho damper, firestop, cửa và liên động.
- Giám sát lập danh sách điểm cần nghiệm thu trước khi đóng trần.
Kết quả không nên chỉ là biên bản họp. Hãy cập nhật vào bản vẽ phối hợp, bởi một đường ống di chuyển trên công trường có thể tạo ra lỗ xuyên hoàn toàn mới.
Ba thời điểm phải đánh giá lại
- Trước khi đóng trần hoặc ốp hộp kỹ thuật
- Đây là cơ hội cuối để nhìn thấy toàn bộ khe và lỗ xuyên.
- Khi thay đổi công năng
- Kho, khu sản xuất, văn phòng và phòng kỹ thuật có đặc điểm nguy hiểm cháy khác nhau.
- Sau thi công cải tạo
- Cần đối chiếu hiện trạng với bản vẽ hoàn công, không chỉ kiểm tra phần mới lắp.
Một khoang cháy hiệu quả là chuỗi chi tiết không bị đứt đoạn. PCCC An Nhiên có thể phối hợp rà bản vẽ, khảo sát ranh giới và lập danh mục điểm cần khắc phục. Gửi mặt bằng công trình để trao đổi phạm vi.
Căn cứ áp dụng phải được xác định theo QCVN 06:2022/BXD, Sửa đổi 1:2023, công năng và hồ sơ thiết kế cụ thể.