Chập điện, bất cẩn khi sử dụng lửa và hóa chất dễ cháy là những nguyên nhân hàng đầu gây ra các vụ cháy tại Việt Nam. Hiểu rõ nguyên nhân là bước đầu để phòng ngừa.

Việc phân tích nguyên nhân cháy, nổ đóng vai trò quan trọng trong công tác phòng ngừa, giúp cơ quan quản lý và người dân xác định đúng trọng tâm cần khắc phục. Dưới đây là những nhóm nguyên nhân phổ biến được ghi nhận qua thực tiễn công tác PCCC tại Việt Nam.

Nguyên nhân do sự cố hệ thống điện

Đây là nhóm nguyên nhân chiếm tỷ lệ cao nhất trong các vụ cháy, bao gồm chập mạch, quá tải, đấu nối không đúng kỹ thuật, dây dẫn cũ, cách điện kém. Nhà ở kết hợp kinh doanh, kho xưởng có mật độ thiết bị điện cao là những nơi có nguy cơ cao nhất.

Nguyên nhân do bất cẩn khi sử dụng lửa, nguồn nhiệt

Bao gồm việc đun nấu không đúng cách, hút thuốc gần vật liệu dễ cháy, đốt vàng mã, thắp hương, hàn cắt, gia công có phát sinh tia lửa mà không có biện pháp che chắn, giám sát.

Nguyên nhân do hóa chất, vật liệu dễ cháy

Việc bảo quản, sử dụng dung môi, hóa chất dễ cháy nổ không đúng quy định kỹ thuật, không tuân thủ khoảng cách an toàn, thiếu thông gió là nguyên nhân dẫn đến nhiều vụ cháy, nổ nghiêm trọng tại các cơ sở sản xuất, kho hàng.

Nguyên nhân do vi phạm quy định về PCCC

Không ít vụ cháy có nguyên nhân sâu xa từ việc cơ sở không thực hiện đầy đủ các quy định về phòng cháy, chẳng hạn thiếu phương án chữa cháy, không duy trì hệ thống báo cháy hoạt động, tự ý cải tạo công trình làm thay đổi giải pháp thoát nạn. Theo Nghị định số 106/2025/NĐ-CP, các hành vi này đều có thể bị xử phạt vi phạm hành chính với mức phạt được điều chỉnh tăng đáng kể so với quy định trước đây.

Hướng khắc phục

Việc kiểm tra định kỳ hệ thống điện, tuân thủ quy định về bảo quản vật liệu dễ cháy và duy trì đầy đủ phương tiện, phương án PCCC theo quy chuẩn hiện hành là những giải pháp căn bản giúp giảm thiểu các nguyên nhân cháy, nổ nêu trên.

Tư vấn từ PCCC An Nhiên về Nhận diện các nguyên nhân cháy nổ phổ biến tại Việt Nam hiện nay

Khi cần kiểm tra nhận diện các nguyên nhân cháy nổ phổ biến tại Việt Nam hiện nay, khách hàng nên đối chiếu với hiện trạng sử dụng thực tế. An Nhiên có thể khảo sát nhà ở, cửa hàng và cơ sở kinh doanh để xác định nguy cơ theo mặt bằng, nguồn điện, tải cháy và lối thoát thực tế. Đánh giá rủi ro sơ bộ.

Căn cứ pháp lý: Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15 (hiệu lực từ 01/7/2025); Nghị định số 105/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật; Nghị định số 106/2025/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 69/2026/NĐ-CP); QCVN 06:2022/BXD và Sửa đổi 1:2023 về an toàn cháy cho nhà và công trình. Nội dung mang tính tham khảo, tổ chức/cá nhân cần đối chiếu văn bản gốc và quy định của cơ quan Cảnh sát PCCC&CNCH có thẩm quyền tại địa phương để áp dụng chính xác.